کتاب تاوان‏ – کوله‌پشتی

«تاوان» یکی از شناخته‌شده‌ترین آثار ادبیات جنایی و روان‌شناختی ژاپن در دهه‌ی اخیر است؛ رمانی که نسخه‌ی اصلی آن با عنوان «شوکوزای» (贖罪) در سال ۲۰۰۹ در ژاپن منتشر شد و بعدها با نام انگلیسی Penance به بازار جهانی کتاب راه یافت. نویسنده‌ی این اثر، میناتو کانائه، از چهره‌های شاخص ادبیات معمایی و روان‌شناختی ژاپن معاصر است که با نخستین رمان بلندش «اعترافات» شهرتی جهانی به دست آورد و از آن پس، هر اثر تازه‌اش با استقبال گسترده‌ی منتقدان و خوانندگان همراه بوده است. نسخه‌ی فارسی «تاوان» را مصطفی رضوی مستقیما از زبان ژاپنی ترجمه کرده و نشر کوله‌پشتی آن را روانه‌ی بازار کتاب ایران نموده است؛ ترجمه‌ای که به گفته‌ی بسیاری از خوانندگان، توانسته لحن و ریتم خاص نثر نویسنده را به‌خوبی به فارسی منتقل کند. اگر به دنبال خرید کتاب تاوان اثر میناتو کانائه هستید، این عنوان یکی از گزینه‌های قابل‌اعتماد در ژانر تریلر روان‌شناختی و ادبیات جنایی به شمار می‌آید که هم از نظر ساختار روایی و هم از نظر عمق شخصیت‌پردازی، جایگاه ویژه‌ای در میان آثار ترجمه‌شده‌ی ادبیات ژاپن دارد.

از نظر سبک نوشتاری، میناتو کانائه شیوه‌ای کاملا شخصی و قابل‌تشخیص دارد که در «تاوان» نیز به‌روشنی دیده می‌شود؛ روایتی چندصدایی که داستان را نه از زبان یک راوی واحد، بلکه از دریچه‌ی نگاه چند شخصیت مختلف پیش می‌برد و خواننده را وادار می‌کند تصویر کامل ماجرا را خودش از کنار هم گذاشتن این تکه‌های روایی بسازد. این شیوه‌ی داستان‌گویی، که در اثر پیشین او یعنی «اعترافات» نیز به کار رفته بود، به کانائه اجازه می‌دهد لایه‌های پنهان ذهن هر شخصیت را جداگانه کشف کند و در عین حال، تعلیق داستان را تا واپسین صفحات حفظ نماید. «تاوان» در کارنامه‌ی نویسنده، سومین رمان بلند او محسوب می‌شود و اگرچه از نظر شهرت جهانی هم‌تراز «اعترافات» نیست، اما در میان منتقدان ادبیات جنایی جایگاهی معتبر یافته و نامزد جوایزی شناخته‌شده در حوزه‌ی داستان معمایی شده است. این اثر بعدها به مجموعه‌ای تلویزیونی نیز تبدیل شد که با کارگردانی یکی از فیلم‌سازان سرشناس ژاپنی ساخته شد. به این ترتیب، کسانی که به دنبال کتاب روان‌شناختی از میناتو کانائه هستند، در «تاوان» با نمونه‌ای کامل از تکنیک روایی این نویسنده روبه‌رو می‌شوند؛ تکنیکی که میان کندوکاو ذهنی و پیش‌برد داستان جنایی، تعادلی هوشمندانه برقرار می‌کند.
این کتاب برای مخاطبانی مناسب است که به ادبیات معمایی و جنایی ژاپن علاقه دارند و از رمان‌هایی لذت می‌برند که به‌جای تمرکز صرف بر کشف قاتل، بیشتر به پیامدهای روانی یک تراژدی بر زندگی بازماندگان می‌پردازند. اگر خواننده‌ای هستید که رمان‌هایی با ریتم آرام‌تر و لایه‌های روان‌شناختی عمیق را به هیجان صرف پلیسی ترجیح می‌دهید، «تاوان» انتخابی دقیق برای شماست. این کتاب همچنین گزینه‌ای مناسب برای کسانی است که پیش‌تر «اعترافات» را خوانده و مجذوب سبک روایی کانائه شده‌اند و می‌خواهند اثر دیگری با همان حس‌وحال، اما با داستانی مستقل، تجربه کنند. با این حال باید در نظر داشت که فضای داستان تیره و گاه ناراحت‌کننده است، چرا که محور اصلی آن مرگ یک کودک و بار سنگین گناه و تقصیری است که بر دوش بازماندگان می‌ماند؛ بنابراین برای خوانندگانی که به دنبال روایتی سبک یا امیدبخش هستند، شاید انتخاب دیگری مناسب‌تر باشد. اما برای علاقه‌مندان جدی به ادبیات جنایی روان‌شناختی، این همان تیرگی و پیچیدگی است که کتاب را ماندگار می‌کند و آن را از یک تریلر معمولی متمایز می‌سازد.

داستان «تاوان» از یک حادثه‌ی تلخ در کودکی آغاز می‌شود: چهار دختربچه به همراه دوستشان امیلی، در حیاط مدرسه‌ای کوچک در یکی از شهرهای دورافتاده‌ی ژاپن مشغول بازی‌اند که مردی غریبه امیلی را با بهانه‌ای از جمع دور می‌کند. ساعتی بعد، جسد بی‌جان امیلی پیدا می‌شود، در حالی که هیچ‌یک از دوستانش قادر به توصیف دقیق چهره‌ی آن مرد غریبه به پلیس نیستند. مادر داغدار امیلی، دخترها را نفرین می‌کند و از آنان می‌خواهد به شیوه‌ای که خود او بپذیرد، تاوان این سکوت و ناتوانی را پس بدهند؛ وگرنه باید منتظر عواقبی سنگین‌تر باشند. پانزده سال بعد، درست زمانی که مرور زمان قانونی این پرونده رو به پایان است، هر یک از این چهار زن، اکنون بزرگ‌سال، روایت خودش را از تاثیر آن نفرین بر زندگی‌اش بازمی‌گوید؛ روایت‌هایی که کم‌کم راز پنهان پشت آن روز سرنوشت‌ساز را آشکار می‌کنند. کتاب تاوان در قالب چند فصل مجزا، اما به‌هم‌پیوسته، هر بار از زاویه‌ی دید یکی از این شخصیت‌ها روایت می‌شود و همین ساختار است که تعلیق داستان را تا پایان حفظ می‌کند. اگر شما هم به دنبال یک رمان جنایی پرکشش با لایه‌های روان‌شناختی قوی هستید، می‌توانید نسخه‌ی فارسی این اثر را از فروشگاه آنلاین کتاب لیوسا تهیه کنید و تجربه‌ی خواندن یکی از تاثیرگذارترین آثار ادبیات معاصر ژاپن را از دست ندهید.